Өнөөдөр бид мэдээллээр дутаагүй.
Харин эсрэгээрээ — хэт их мэдээллийн дунд амьдарч байна.
Google, YouTube, Facebook, TikTok, блог, форум, AI гээд ямар ч асуудлын талаар хэдхэн секундийн дотор асар олон мэдээлэл олж болно.
Гэхдээ нэг асуудал бий.
Мэдээлэл ихсэх тусам асуудал шийдэгдэхгүй, заримдаа бүр илүү төөрөгддөг.
Яагаад?
Учир нь хүнд дан ганц мэдээлэл хэрэгтэй биш.
Хүнд өөрийнх нь нөхцөлд ямар мэдээлэл хэрэгтэй, юунаас эхлэх, дараа нь юу хийхийг ойлгуулах зам хэрэгтэй байдаг.
Мэдээллийн далайд төөрөх нь
Зургийн зүүн талд нэг хүн олон янзын мэдээллийн дунд сууж байна.
Түүний эргэн тойронд:
- Энэ юу вэ?
- Яагаад хэрэгтэй вэ?
- Аль нь зөв вэ?
- Яаж хийх вэ?
- Ямар дарааллаар хийх вэ?
- Энэ төлбөртэй юу?
- Надад үнэхээр хэрэгтэй юу?
- Дараа нь хаашаа явах вэ?
гэсэн асуултууд хөвж байна.
Энэ бол өнөөгийн интернетийн бодит дүр зураг.
Хүн нэг зүйлийг мэдэх гэж хайлт хийнэ.
Гэтэл нэг хариултын оронд арван өөр хариулт олно.
Тэр арван хариултын цаана дахиад хорин нэр томьёо, гучин холбоос, олон янзын санал гарч ирнэ.
Эцэст нь:
“Би бүр юу хийхээ ойлгохоо болилоо.”
гэсэн байдалд хүрч болно.
Энд асуудал нь мэдээлэл дутсанд биш.
Мэдээлэл ямар дарааллаар, ямар зорилгоор холбогдож байгааг хүн ойлгохгүй байгаад оршдог.
Их мэдээлэл ≠ Ойлгомжтой мэдээлэл
Бид заримдаа мэдээллийн хэмжээг үнэ цэнтэй андуурдаг.
Нэг нийтлэлд 50 холбоос өгсөн байж болно.
100 нэр томьёо тайлбарласан байж болно.
20 эх сурвалжийн мэдээллийг нэг дор цуглуулсан байж болно.
Гэхдээ уншигч эцэст нь:
“Тэгээд би одоо яах вэ?”
гэж асууж байвал мэдээлэл хангалттай боловсруулагдаагүй гэсэн үг.
Үнэ цэнтэй мэдээлэл гэдэг нь хамгийн их зүйл хэлсэн мэдээлэл биш.
Харин:
Хамгийн хэрэгтэй зүйлийг нь ялгаж, ойлгож болох дарааллаар өгсөн мэдээлэл юм.
Гайд буукаар замчлуулах үед юу өөрчлөгддөг вэ?
Зургийн баруун талд байдал огт өөр.
Хүн ганцаараа уулын дунд төөрөөгүй.
Түүнд замыг нь зааж өгөх хүн байна.
Гэхдээ тэр хүн өмнөөс нь бүх зүйлийг хийж өгөхгүй.
Харин:
1. Яагаад?
Энэ зүйл танд яагаад хэрэгтэй вэ?
2. Юу болох вэ?
Ямар үйл явц явагдах вэ?
3. Яаж хийх вэ?
Яг ямар алхмуудыг хийх вэ?
4. Юу хүлээх вэ?
Дараагийн алхамд юу тохиолдох вэ?
гэдгийг ойлгуулна.
Ингэснээр хүн мэдээллийн дунд төөрөхөө больж, зорилго руугаа чиглэсэн замыг харж эхэлдэг.
Сайн тайлбар гэдэг нь мэдээллийг нэмэх биш, замыг нь цэвэрлэх
Хүнд ойлгуулахын тулд заавал илүү их зүйл хэлэх шаардлагагүй.
Заримдаа эсрэгээрээ.
Хэрэггүй мэдээллийг нь хасах хэрэгтэй.
Жишээ нь хүн:
“Гадаадаас Монголын нэг цахим үйлчилгээг ашиглахын тулд юу хийх вэ?”
гэж асууж байна гэж бодъё.
Түүнд:
- ДАН
- E-Mongolia
- ХУР
- SMS
- утасны дугаар
- бүртгэл
- баталгаажуулалт
- банк
- апп
- QR
- нууц үг
гэсэн бүх ойлголтыг нэг дор тайлбарлавал улам будилж болно.
Харин эхлээд:
“Таны хийх гэж байгаа зүйл юу вэ?”
гэж тодорхойлоод,
дараа нь:
“Үүнийг хийхийн тулд танд яг ямар зүйл хэрэгтэй вэ?”
гэж мэдээллийг нь шүүж өгвөл хүн ойлгож эхэлнэ.
Энэ бол мэдээлэл өгөхөөс илүүтэй замчлах үйлдэл.
Үнэтэй мэдээлэл гэж юу вэ?
Тэгвэл бид “үнэтэй мэдээлэл”-ийг ингэж ойлгож болно.
Үнэтэй мэдээлэл гэдэг нь хүнийг илүү их мэдээлэлтэй болгох биш, илүү зөв ойлголттой болгож, дараагийн зөв алхмыг нь тодорхой болгосон мэдээлэл юм.
Түүний үнэ цэнэ нь мэдээллийн тоонд биш.
Хүний төөрөгдлийг хэр их багасгаж байгаад оршино.
Ийм мэдээллийн дараа хүн:
“Одоо би ойлголоо.”
гээд зогсохгүй,
“Одоо би юу хийхээ мэдэж байна.”
гэж хэлж чаддаг.
Энэ хоёрын хооронд маш том ялгаа бий.
Мэдээллээс ойлголт руу
Мэдээллийг зүгээр цуглуулах нэг хэрэг.
Мэдээллийг ойлгомжтой бүтэц болгох өөр хэрэг.
Үүнийг энгийнээр:
Олон мэдээлэл → Шүүх → Зөв дараалал → Ойлголт → Зөв алхам
гэж харж болно.
Энд хамгийн чухал хэсэг нь “шүүх” болон “зөв дараалал” юм.
Учир нь хэрэглэгч бүх мэдээллийг өөрөө шүүж, өөрөө дараалуулах ёстой бол мэдээллийн ачаалал бүхэлдээ хэрэглэгч дээр үлдэнэ.
Харин сайн тайлбар:
“Энэ нь танд хэрэгтэй.”
“Энэ нь одоохондоо хэрэггүй.”
“Эхлээд үүнийг хийнэ.”
“Дараа нь үүнийг хийнэ.”
гэж замыг нь тодорхойлдог.
Мэдээллийн үнэ цэнэ хүний цагийг хэмнэдэг
Хүн нэг асуудлыг шийдэхийн тулд таван цаг хайлт хийж болно.
Эсвэл тухайн асуудлыг ойлгож, зөв дарааллыг нь гаргасан нэг сайн тайлбарыг уншаад 20 минутын дотор ойлгож болно.
Энд төлбөртэй, үнэгүй гэсэн асуудлаас өмнө өөр нэг үнэ цэнэ бий.
Хүний цаг.
Мөн:
- эргэлзээг багасгах,
- буруу алхам хийхээс сэргийлэх,
- хэрэггүй мэдээлэлд дарагдахгүй байх,
- зөв шийдвэрт хүрэх,
- өөрөө дараагийн алхмаа хийх боломжтой болох
гэдэг нь бүгд мэдээллийн бодит үнэ цэнийг бий болгодог.
Тиймээс сайн мэдээлэл бол “илүү их” биш
Өнөөдөр интернетэд мэдээлэл олох хэцүү биш.
Харин:
аль нь хэрэгтэй вэ?
аль нь зөв вэ?
аль нь надад хамаатай вэ?
юунаас эхлэх вэ?
дараа нь юу хийх вэ?
гэдгийг ойлгох нь илүү хэцүү болсон.
Тиймээс ирээдүйн үнэ цэнтэй контент бол зүгээр л мэдээлэл цуглуулсан контент биш.
Мэдээллийн төөрөгдлийг багасгаж, хүнийг зорилгод нь хүрэх замаар алхуулах контент юм.
Хүн бүхнийг мэдэх шаардлагагүй.
Харин өөрт хэрэгтэй зүйлээ ойлгож, зөв дараагийн алхмаа мэддэг байх нь илүү чухал.
Тэр үед мэдээлэл зүгээр нэг мэдээлэл байхаа больж,
замчлагч болдог.
