Оршил

Монгол Улсын олон мянган иргэн гадаадын улс орнуудад ажиллаж, суралцаж, гэр бүлээрээ амьдарч байна. Тэд Монгол Улсын иргэн хэвээр бөгөөд эх орондоо байгаа иргэдийн нэгэн адил төрийн болон хувийн хэвшлийн олон төрлийн үйлчилгээг авах шаардлагатай болдог.

Гэвч Монголд биечлэн очих боломжгүй нөхцөлд үйлчилгээ авах үед утасны дугаар, SMS баталгаажуулалт, цахим гарын үсэг, банкны нэвтрэх эрх, данс нээлгэх, төлбөр хийх, итгэмжлэл, бичиг баримт баталгаажуулах зэрэг олон асуудал үүсдэг.

Эдгээр асуудал нь зөвхөн нэг байгууллагын үйлчилгээний доголдол биш. Харин Монгол Улсын дотоодод амьдарч буй хэрэглэгчид төвтэйгээр бүтээгдсэн үйлчилгээ гадаадад байгаа иргэний нөхцөлтэй хэр нийцэж байгаа вэ? гэсэн илүү өргөн асуудлыг бий болгож байна.

1. Гадаадад байгаа Монгол иргэд яагаад үйлчилгээ авахад хүндрэлтэй байдаг вэ?

Монголд байгаа хэрэглэгч үйлчилгээ авахдаа Монголын утасны дугаар, Монголын банкны данс, Монголын IP орчин, Монголд байгаа төхөөрөмж болон шаардлагатай бичиг баримтыг ашиглах боломжтой.

Харин гадаадад байгаа иргэний нөхцөл өөр.

Жишээлбэл:

Монголд байгаа иргэн

Утасны дугаар → SMS код → банкны апп → үйлчилгээ

гэсэн энгийн дарааллаар үйлчилгээгээ авч болно.

Харин гадаадад байгаа иргэн:

Гадаад улс → Монголын дугаар ашиглах боломж → SMS хүлээн авах → банкны эрх → нэмэлт баталгаажуулалт → үйлчилгээ

гэсэн хэд хэдэн нэмэлт шаттай тулгарч болно.

Ингэснээр үйлчилгээ өөрөө цахим болсон ч түүнд хүрэх зам нь заавал цахим, зайнаас бүрэн боломжтой болсон гэсэн үг биш юм.

2. Төрийн үйлчилгээнд тулгардаг бэрхшээл

Төрийн олон үйлчилгээ цахим хэлбэрт шилжсэнээр Монголд байгаа иргэдийн хувьд цаг хугацаа, замын зардлыг хэмнэх боломж нэмэгдсэн.

Гэвч гадаадад байгаа иргэдэд өөр төрлийн саад бий.

Түгээмэл асуудлууд

Монгол Улсад биечлэн очих шаардлага гарах
SMS баталгаажуулалт ажиллахгүй байх
Монголын утасны дугаар шаардлагатай болох
Цахим гарын үсэг ашиглах боломж хязгаарлагдах
Итгэмжлэл шаардагдах
Баримт бичгийг дахин баталгаажуулах шаардлагатай болох
Консулын үйлчилгээтэй холбогдох шаардлага гарах
Монгол дахь төлөөлөгчөөрөө дамжуулах хэрэгцээ үүсэх

Эндээс харахад “үйлчилгээ цахим болсон” болон “гадаадаас бүрэн зайнаас авах боломжтой болсон” хоёр ижил ойлголт биш юм.

3. Банк, санхүүгийн үйлчилгээний асуудал

Гадаадад амьдарч байгаа Монгол иргэнд банкны үйлчилгээ хамгийн их шаардлагатай салбаруудын нэг.

Монголд байгаа дансаа ашиглах, мөнгө шилжүүлэх, хадгаламжаа удирдах, шинэ данс нээх, картын асуудал шийдэх, банкны цахим үйлчилгээнд бүртгүүлэх зэрэг хэрэгцээ байнга гардаг.

Гэвч зарим тохиолдолд:

Монголын утасны дугаар шаардлагатай
SMS код авах шаардлагатай
Монголд байгаа төхөөрөмж дээр өмнө нь бүртгүүлсэн байх шаардлагатай
Нэвтрэх нэр, нууц үг сэргээхэд нэмэлт баталгаажуулалт шаардагдах
Шинээр үйлчилгээ авахын тулд Монголд биечлэн очих шаардлага үүсэх
Гадаадын дугаар, гадаадын банкны карттай холбоотой хязгаарлалт гарч болох

зэрэг асуудал гардаг.

Энэ нь гадаадад байгаа иргэнийг “Монголын иргэн боловч Монголын дотоодын хэрэглэгчийн нөхцөлөөр үйлчлүүлж чадахгүй” гэсэн сонирхолтой нөхцөлд оруулдаг.

4. Монголын утасны дугаарын асуудал

Гадаадад удаан хугацаагаар амьдарч байгаа хүн Монголын SIM картаа ашиглахгүй болох, дугаарын үйлчилгээ тасалдах, роумингийн асуудал гарах зэрэг нөхцөл үүсэж болно.

Гэтэл олон үйлчилгээний баталгаажуулалт:

Утасны дугаар → SMS код → баталгаажуулалт

гэсэн зарчимд тулгуурладаг.

Тиймээс тухайн иргэн Монголын дугаараа идэвхтэй ашиглаж чадахгүй бол өөр үйлчилгээ рүү нэвтрэх боломж давхар хаагдах эрсдэлтэй.

Энд нэг үйлчилгээний асуудал биш, нэг баталгаажуулалтын суваг олон үйлчилгээний “түлхүүр” болж байгаа асуудал гарч ирнэ.

5. Цахим баталгаажуулалтын асуудал

Цахим үйлчилгээний хамгийн чухал хэсэг нь хэрэглэгчийг зөв таних явдал.

Гэхдээ баталгаажуулалт хэт олон нөхцөлтэй бол хэрэглэгчийн хувьд үйлчилгээ авахад хүндрэл нэмэгдэнэ.

Жишээлбэл:

Иргэн мөн гэдгээ батлах

→ утасны дугаар
→ SMS
→ банкны бүртгэл
→ цахим гарын үсэг
→ төхөөрөмж
→ нэмэлт баталгаажуулалт

гэсэн олон шаттай болж болно.

Гадаадад байгаа иргэний хувьд эдгээрийн аль нэг нь ажиллахгүй бол бүх үйлчилгээ тасалдах боломжтой.

6. Хувийн хэвшлийн үйлчилгээнд тулгардаг асуудлууд

Энэ асуудал зөвхөн төрийн байгууллагуудаар хязгаарлагдахгүй.

Банк, даатгал, үүрэн холбоо, онлайн худалдаа, төлбөрийн үйлчилгээ, хүргэлт, боловсролын байгууллага зэрэг хувийн хэвшлийн олон үйлчилгээ мөн адил асуудалтай тулгардаг.

Ялангуяа:

Монголын утасны дугаар
Монголын банкны карт
Монгол дахь хаяг
Монголын төлбөрийн систем
SMS баталгаажуулалт
Монголд байгаа төхөөрөмж
Монголд биечлэн очих шаардлага

зэрэг нөхцөл гадаадад байгаа хэрэглэгчид хүндрэл үүсгэж болно.

7. Хаяг, хүргэлттэй холбоотой асуудал

Гадаадад байгаа Монгол иргэн Монголд байгаа гэр бүлдээ бараа захиалах, бичиг баримт авах, үйлчилгээний хаяг оруулах зэрэг хэрэгцээтэй байж болно.

Гэвч хэрэглэгч өөрөө гадаадад байгаа тул:

захиалагчийн хаяг
болон
бараа хүлээн авах хүний хаяг

хоёр өөр байж болно.

Үүнээс гадна Монголын хаягийн систем болон гадаадын хаягийн системийн ялгаа нь онлайн маягт бөглөхөд хүндрэл үүсгэж болно.

8. Төлбөр хийх боломжийн асуудал

Гадаадад байгаа Монгол иргэдийн хувьд Монголын үйлчилгээний төлбөрийг төлөх шаардлага байнга гардаг.

Гэхдээ хэрэглэгчийн мөнгө байгаа газар болон үйлчилгээний төлбөр хүлээн авах систем өөр байж болно.

Жишээлбэл:

Монголд байгаа үйлчилгээ

→ Монгол төгрөг

харин

гадаадад байгаа хэрэглэгч

→ гадаад банк
→ гадаад карт
→ олон улсын төлбөрийн систем

ашигладаг.

Ингэснээр үйлчилгээ цахим хэлбэрээр нээлттэй байсан ч төлбөрийн шатанд хэрэглэгч гацах боломжтой.

9. Итгэмжлэлээр үйлчилгээ авах хэрэгцээ

Зарим асуудлыг гадаадад байгаа иргэн өөрөө шийдэх боломжгүй үед Монголд байгаа гэр бүлийн хүн, төрөл садан эсвэл бусад итгэмжлэгдсэн хүнээр дамжуулах шаардлага гардаг.

Ингэхэд:

итгэмжлэл үйлдэх
бичиг баримт бүрдүүлэх
нотариатын асуудал
консулын үйлчилгээ
баримт бичиг баталгаажуулах
Монголд байгаа төлөөлөгчид баримт хүргүүлэх

зэрэг нэмэлт ажиллагаа үүснэ.

Энэ нь цахим үйлчилгээний үндсэн зорилго болох зай, цаг хугацааны хязгаарлалтыг багасгах зорилготой зөрчилдөх тохиолдол бий.

10. Гадаадад байгаа иргэн “гадаадын хэрэглэгч” биш

Энд нэг чухал ялгаа бий.

Гадаадад амьдарч байгаа Монгол иргэн бол заавал гадаадын хэрэглэгч биш.

Тэр хүн:

Монгол Улсын иргэн
Монголын банкны данстай байж болно
Монголд өмч хөрөнгөтэй байж болно
Монголд гэр бүлтэй байж болно
Монголд бизнес эрхэлж байж болно
Монголын төрийн үйлчилгээг авах шаардлагатай байж болно.

Өөрөөр хэлбэл иргэний харьяалал Монголд хэвээр боловч хэрэглэгчийн физик байршил гадаадад байна.

Энэ хоёр нөхцөлийг үйлчилгээний систем нэгэн адил авч үзэх шаардлагатай болдог.

11. Асуудлыг хэрхэн харж болох вэ?

Гадаадад байгаа Монгол иргэдийн үйлчилгээний асуудлыг зөвхөн:

“Гадаадад байгаа болохоор хүндрэлтэй байна.”

гэж харахаас илүүтэй үйлчилгээний архитектурын асуудал гэж харах боломжтой.

Нэг үйлчилгээ дараах таван хэсгээс бүрддэг гэж үзье.

Иргэн → Таних → Баталгаажуулах → Төлбөр хийх → Үйлчилгээ авах

Эдгээрийн аль нэг нь Монголын газарзүйн нөхцөлд хэт хамааралтай байвал гадаадад байгаа хэрэглэгч бүх үйлчилгээг авах боломжгүй болно.

Тиймээс иргэний байршлаас үл хамааран үйлчилгээний бүх үе шат ажиллах боломжтой байх нь чухал.

12. Цахим үйлчилгээний дараагийн шат

Цахим үйлчилгээний эхний үе шат нь цаасан үйлчилгээг цахим хэлбэрт оруулах байсан бол дараагийн шат нь иргэн хаана байгаагаас үл хамааран үйлчилгээг бүрэн авах боломжтой болгох асуудал юм.

Өөрөөр хэлбэл:

Цаасан үйлчилгээ → Цахим үйлчилгээ → Зайнаас бүрэн авах үйлчилгээ

гэсэн хөгжлийн дараалал гэж харж болно.

Энэ нь зөвхөн гадаадад байгаа Монгол иргэдэд бус, Монголын алслагдсан сум, хөдөө орон нутагт амьдарч байгаа иргэдэд ч ач холбогдолтой.

Дүгнэлт

Гадаадад ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа Монгол иргэд Монголын төрийн болон хувийн хэвшлийн үйлчилгээг авах үед тулгардаг бэрхшээл нь зөвхөн нэг байгууллагын асуудал биш.

Утасны дугаар, SMS баталгаажуулалт, банкны үйлчилгээ, цахим гарын үсэг, төлбөр тооцоо, хаяг, итгэмжлэл зэрэг олон жижиг асуудал хоорондоо холбогдож, эцэстээ гадаадад байгаа иргэний үйлчилгээ авах боломжийг хязгаарлаж болно.

Монгол Улсын иргэн хаана амьдарч байгаагаас үл хамааран шаардлагатай үйлчилгээгээ авах боломжтой болох нь цахим шилжилтийн дараагийн чухал зорилтын нэг байж болох юм.

Цахим үйлчилгээний гол шалгуур нь зөвхөн “онлайнаар орж болдог уу?” биш, харин “иргэн хаанаас ч эхлүүлээд үйлчилгээгээ бүрэн дуусгаж чаддаг уу?” гэдэгт оршино.