Системтэй бодох нь

Ижил асуудал яагаад дахин дахин гараад байна вэ?

Борлуулалт буурахад сурталчилгаа нэмдэг, ажилтан гарахад хүн солидог, мөнгө дуусахад зардал хасдаг. Гэтэл асуудал буцаж ирдэг. Systems thinking буюу системтэй бодох ном яг энэ давталтыг монголоор, зурагтай, нэг кафены түүхээр ойлгуулна.

Энэ номоос юу олж мэдэх вэ?

Асуудлыг өөр өнцгөөс харна. “Хэн буруутай вэ?” гэхийн оронд “Ямар бүтэц ийм үр дүн гаргаж байна вэ?” гэж асуудаг болно.

Цаасан дээр зурж сурна. Causal Loop ба Stock–Flow диаграмыг 5 алхмаар зурж, толгойдоо байгаа холбоог бусдад ойлгуулна.

Мөнгө, цаг, анхаарлын урсгалаа харна. Хувийн санхүү, цаг, мэдээллийн хэрэглээгээ stock ба flow-оор харж, жижиг “нүх”-ийг олно.

Хэрэгжүүлэх бэлэн дадал авна. 10 дадал, 7 асуулт, бүлэг бүрийн 3 асуулт нь шууд дадлага болно.

Жижиг өөрчлөлтөөр том үр дүнд хүрнэ. Илүү их хүч биш, зөв цэгийг хайдаг болно (XVII бүлэг).

Номын тухай тоогоор

“Системтэй бодох нь” бол хэсгийг биш бүхлийг, үйл явдлыг биш бүтцийг харж сургах ном. Ном нь академик онол биш, эзэн Болормаагийн кафе дээр тулгарсан бодит асуудлуудаар үргэлжилнэ.

20бүлэг
47зураг, диаграм
60эргэцүүлэх асуулт
10системтэй бодох дадал
7асуултын шинжилгээний арга
7системийг өөрчлөх түвшин

Доорхи quiz д хариулж илүү анхаарч унших бүлгийг тодорхойлоорой

Номонд stock ба flow, feedback loop, хоцролт, өсөлтийн хязгаар, гэнэтийн үр дагавар, Causal Loop диаграм, хөшүүргийн цэг зэрэг ойлголтыг хувийн санхүү, бизнес, суралцах, эрүүл дадал, мэдээллийн хэрэглээтэй холбон тайлбарласан.

Бид юун дээр байнга алдаа гаргах магадлалтай вэ?

Системтэй сэтгэх чадваргүй үед бид сайн санаатай ч ижил алдааг давтдаг. Номонд дараах дөрвөн алдааг задалж үзүүлнэ.

1. Симптомыг засч, шалтгааныг орхидог

Борлуулалт буурахад сурталчилгаа нэмнэ. Харин хэрэглэгч буцаж ирэхгүй байгаа шалтгаан хэвээр үлдэнэ (IX бүлэг).

2. Хоцролтыг тооцоолж чаддаггүй

Шийдвэр үр дүнгээ өгөхөөс өмнө бүх зүйлийг дахин өөрчилж, юу ажилласныг мэдэхээ болино (V бүлэг).

3. Илүү ажиллах нь улам хүндрүүлдэг

Ачаалал нэмэгдэхэд алдаа, дахин ажил, илүү ачаалал гэсэн тойрогт орно (XIV бүлэг).

4. Хүнийг буруутгаж, бүтцийг үлдээдэг

Нэг ажилтан гарахад дараагийнх нь мөн л гарч магадгүй, учир нь шалтгаан нь хүнд биш, зохион байгуулалтад байдаг (I, XII бүлэг).

Хэнд зориулсан бэ?

Бизнес эзэмшигч, менежер, санхүүгээ эмхлэх гэж буй хүн, оюутан, багш, мөн “яагаад ижил зүйл дахин давтагдаад байна вэ?” гэж боддог хүн бүрт. Системийн онолын мэдлэг шаардахгүй.

Түгээмэл асуултууд

Q
Системтэй бодох (Systems thinking) гэж юу вэ?
A

Юмыг хэсгээр нь биш, хоорондын холбоо, урсгал, цаг хугацааны явцаар нь харах сэтгэлгээ юм.

Q
Ном хэр хэцүү вэ?
A

Зөвхөн өдөр тутмын жишээ, зурагтай. Бүлэг бүр түүх, гол санаа, эргэцүүлэх асуулттай.

Q
Бизнесээс гадна хэрэг болох уу?
A

Тийм. Хувийн санхүү, суралцах, цаг, эрүүл дадал, мэдээллийн хэрэглээний бүлгүүд тусдаа байдаг.

Системтэй бодох нь

I бүлэг. Бид яагаад системтэй бодох хэрэгтэй вэ?

Харагдаж буй зүйл ба үнэхээр болж буй зүйлийн зай

Хотын төвд “Номин” гэдэг жижиг кафе байдаг. Эзэн нь Болормаа гэдэг, гурван жил дараалан ашигтай ажилласан эмэгтэй. Харин энэ хавар нэг л мэдэхэд борлуулалт буурч эхэлжээ. Эхний сард арав орчим хувиар, дараагийн сард түүнээс ч илүү.

Болормаа шалтгааныг хурдан олсон гэж бодсон. Үйлчлүүлэгчид хүлээх нь ихэссэн гэж гомдолложээ, мөн тэр үед Саяа гэдэг ажилтан хоёр удаа хоцорсон байв. “Хэн нэгэн л буруутай бол энэ хүн байна” гэж Болормаа дүгнэв. Саяаг халлаа.

Дараагийн сард борлуулалт дахин буурав.

1. Нэг асуудлыг хараад буруу дүгнэх нь

Болормаагийн алдаа тэнэг байснаас биш. Тэр харагдаж байсан зүйлээ ашигласан. Хүн бүр ингэдэг. Бидний тархи ойлгомжтой, нэг тодорхой шалтгаан хайдаг, учир нь тэр нь тайвшруулдаг. “Энэ хүнээс болсон”, “тэр шийдвэрээс болсон” гэж хэлэхэд асуудал багтах хэмжээнд хураагдаж, хариу өгөх хариуцлагатай хүн гарч ирдэг.

Гэтэл харагдаж буй зүйл бол жинхэнэ шалтгаан биш байж болно. Мөсөн уул шиг: гадаргуу дээр байгаа нь үйл явдал, гэхдээ түүнийг барьж буй хэв маяг, бүтэц нь усан доор байдаг.

Үр дүн бол усан дээрх хэсэг. Түүнийг бий болгож буй зүйл усан доор.

2. Бид ихэвчлэн нэг цэгийг хардаг

Болормаа нэг хүн, нэг үйл явдлыг харсан. Хэрэв тэр цаас аваад юу юунд нөлөөлж байгааг зурсан бол өөр зураг гарах байлаа. Хоёр сарын өмнө тэр цайны үнийг нэмсэн. Зарим үйлчлүүлэгч долоо хоногт гурван удаа ирдгээ нэг болгожээ. Үйлчлүүлэгч цөөрөхөд ажилтны тоо ч хэвээрээ, гэхдээ тэр үеэс Болормаа зардлаа хасахын тулд нэг ажилтныг цөөлсөн байв. Үлдсэн хүмүүс ачаалалд орж, хүлээх хугацаа уджээ. Хүлээх нь уджээ, үйлчлүүлэгч дахин ирэхээ больжээ.

Энэ бол шугам биш, гинж. Мөн гинжний төгсгөл нь эхлэл рүүгээ буцаж ирдэг.

A → B → C → D → … → A. Нэг цэгийг салгаж харвал гинж харагдахгүй.

Саяаг халснаар Болормаа гинжний нэг хэсгийг л авсан. Ачаалал улам нэмэгдсэн. Тэгэхээр “хөдөлгөөн” нь буруу шийдвэр биш байлаа, бүтэц хэвээрээ үлдсэн болохоор үр дүн давтагдсан.

3. Системтэй бодох гэж юу вэ?

Системтэй бодох гэдэг нь яг энэ зөрүүг олж харах чадвар. Дөрвөн шилжилт хийх хэрэгтэй.

Зүүн талаас баруун тал руу хараа шилжүүлнэ.

Хэсгээс холбоо руу. Нэг хүнийг харахын оронд тэр хүн юутай холбоотой байгааг хар. Үйл явдлаас хэв маяг руу. Нэг удаа болсон зүйл бус, дахин дахин давтагдаж буй зүйлийг ажигла. Нэг шалтгаанаас бүтэц рүү. “Хэн?” гэж асуухын оронд “ямар зохион байгуулалт ийм үр дүн гаргаж байна?” гэж асуу. Шууд үр дүнгээс хугацааны явц руу. Үр дүн өнөөдөр харагдаж байгаа ч шалтгаан нь долоо хоног, сарын өмнө байж болно.

Системтэй бодох гэдэг нь хүнийг уучлах гэсэн үг биш. Хэн нэгэн буруу үйлдэл хийсэн байж болно. Харин энэ нь тухайн хүнийг солих нь асуудлыг шийдэх эсэхийг асуух хэрэгтэйг сануулдаг.

4. “Юунаас болсон бэ?” гэхээс өмнө

Болормаа нэг орой тэмдэглэлийн дэвтэртээ юу ч бичихгүйгээр гинжээ зурав. Нэг сумаас нөгөө сум руу явахдаа тэр өөрийнхөө шийдвэрийг нэгээс олон удаа олж харжээ. Үнийг нэмэхээс эхэлсэн, ажилтныг цөөлсөн, нэгийг нь халсан. Бүгд тусдаа ухаалаг санагдсан. Тэр нэг асуулт асуух ёстой байв, түүнийг анхнаасаа асуусан бол өөр зам гарах байсан:

Энэ үр дүнг бий болгож байгаа систем ямар бүтэцтэй вэ?

Саяад уучлал гуйж, эргэж ажилдаа дуудах нь жижиг зүйл биш, гэхдээ гол нь биш. Болормаа үнийн бодлогоо эргэн харж, ажилтны тоог хүлээх хугацаатай холбож бодож эхэлсэн. Гурван сарын дараа кафе анхны түвшиндээ буцаж ирэв, үүний гол шалтгаан нь нэг хүнийг буруутгахаа больсон явдал байв.

Энэ бүлгийн гол санаа

Бидний харж буй зүйл системийн зөвхөн нэг хэсэг. Харагдах зүйл үр дүн болохоос шалтгаан нь биш байж болно. Нэг цэгийг биш холбоог хар, нэг үйл явдлыг биш хэв маягийг хар, нэг хүнийг биш бүтцийг хар.

Өөрөөсөө асуух нь

1. Сүүлийн үед надад “энэ хүнээс болсон” гэж санагдсан асуудал юу байв? Тэр хүнгүй байсан бол үр дүн өөр байх байсан уу?

2. Надад дахин дахин давтагдаж буй асуудал юу вэ? Түүнд яг ямар холбоос оролцдог бол?

3. Миний шийдвэр аль гинжинд нөлөөлж, хэн нэгний үйлдлийг ямар байдалд оруулсан бэ?

E-book ・ Ном захиалах

Системтэй бодож бүхлээр нь харах өнцөг нэмэгдэнэ

error: Content is protected !!
Гарчиг URL хоёрыг хууллаа